Lista ostrzeżeń publicznych KNF – czym jest i jak działa?

W ostatnim czasie na liście ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego znalazło się parę podmiotów, które zajmują się prowadzeniem giełdy/kantoru kryptowalut – BitBay i Abucoins. W związku z prowadzonymi przez KNF działaniami, warto przybliżyć czym jest oraz w jakim celu stworzona została lista ostrzeżeń publicznych.

Zgodnie z art. 6b ust. 1 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym KNF podaje do publicznej wiadomości informacje o złożonych przez siebie do prokuratury zawiadomieniach o podejrzeniu popełnienia określonej kategorii przestępstw. Są one określone np. w prawie bankowym, ustawie o usługach płatniczych, czy ustawie o obrocie instrumentami finansowymi.

Komisja w pewnych okolicznościach zawiadamia o postępowaniach prowadzonych przez organy ścigania z urzędu. Czasami również KNF dokonuje wpisu na listę ostrzeżeń publicznych podmiotów, w stosunku do których dokonano złożenia zawiadomienia o podejrzeniu popełnienia przestępstw przez inne podmiot.

Co ciekawe, informacja publikowana przez KNF na liście ostrzeżeń nie może zawierać danych osobowych. Do publicznej wiadomości podaje się tylko podstawowe dane takie jak: firmę (nazwę) podmiotu, w związku, z działalnością którego złożone zostało zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa. W przypadku gdy podmiot ten prowadzi działalność pod innym oznaczeniem, do publicznej wiadomości podaje się także to oznaczenie. Mimo zakazu publikowania na liście ostrzeżeń publicznych danych osobowych, KNF może podać do publicznej wiadomości firmę, pod którą prowadzi działalność osoba fizyczna.

Prowadzenie listy ostrzeżeń publicznych przez KNF ma na celu zaalarmowanie klientów i kontrahentów podmiotu, który się na niej znajduje, a także ogółu społeczeństwa o konieczności zachowania większej ostrożności m.in. w kontakcie z takim podmiotem, czy zawieraniu z nim umów.

Kto zgłasza podmiot do KNF?

KNF analizuje działalność przedsiębiorców pod kątem naruszeń przepisów prawa w ramach własnych kompetencji, a także na podstawie sygnałów otrzymywanych od innych urzędów, czy podmiotów prywatnych.

Co po wpisaniu na listę ostrzeżeń przez KNF?

Wpisanie na listę ostrzeżeń publicznych nie blokuje możliwości prowadzenia w dalszym ciągu działalności przez podmiot, który się na niej znajduje. Nie sposób jednak nie odnotować, że poprzez dokonanie wpisu ostrzeżenia publicznego wysyłany jest do społeczeństwa komunikat o wątpliwościach organu nadzoru co do legalności działalności przedsiębiorcy i wiążącym się z tym potencjalnym ryzykiem dla kontrahentów.

KNF musi aktualizować swoją listę ostrzeżeń – każdorazowo o wzmiankę o prawomocnej odmowie wszczęcia postępowania przygotowawczego albo o prawomocnym umorzeniu postępowania przygotowawczego, a w przypadku wniesienia aktu oskarżenia o wzmiankę o prawomocnym orzeczeniu sądu.

Warto wskazać, że Komisja złożyła zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa przez Abucoins Sp. z o.o. i BitBay Sp. z o.o., które zostały przez KNF uznane podmiotem niebędącym uprawnionym do prowadzenia działalności w zakresie świadczenia usług płatniczych lub  wydawania pieniądza elektronicznego. W przypadku uznania naruszenia tych przepisów, przewidziana jest sankcja na podstawie art. 150 ust. 1 ustawy o usługach płatniczych taka jak grzywna w wysokości do 5.000.000 zł albo kara pozbawienia wolności do 2 lat, lub obie kary łącznie.

Należy pamiętać, że na listę ostrzeżeń KNF mogą trafić te podmioty, które wykonują swoją działalność bez odpowiednich uprawnień. Warto również jednak wskazać, że na listę ostrzeżeń publicznych trafić mogą także i te instytucje, które co prawda posiadają stosowne zezwolenia, jednak sposób oraz zakres faktycznie wykonywanej przez nie działalności odbywa się z naruszeniem przepisów prawa, rodząc jednocześnie podejrzenie popełnienia określonej kategorii przestępstw.   

Z jednej strony należy pamiętać, że swojego czasu na liście ostrzeżeń publicznych znalazł się m.in. takie podmiot jak powszechnie znany Amber Gold. Z drugiej jednak warto mieć również na względzie, że w polskim prawie obowiązuje zasada domniemania niewinności. Sam fakt wpisania danego podmiotu na listę ostrzeżeń publicznych nie przesądza o popełnieniu przestępstwa. Warto jednak w kontaktach z taką instytucją zachować wzmożoną czujność oraz dokonać szczegółowej analizy ryzyka.

W przypadku wątpliwości związanych z działalnością instytucji finansowej zawsze można skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego, departamentu ochrony klientów wyodrębnionego w ramach Urzędu Komisji Nadzoru Finansowego lub też organizacji konsumenckich działających w każdym większym mieście.

Artykuł powstał przy współpracy z Krzysztofem Szachogłuchowiczem

Arkadiusz Szczudło

Autor: Arkadiusz Szczudło

Opiekun bloga FutureTech.legal. Prawnik w Kancelarii Snażyk Korol Mordaka sp.k. Specjalizuje się w prawie własności intelektualnej, nowych technologii, reklamy i mediów oraz ochronie marki i zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.